Coraz bliżej idealnej odmiany


„Coraz bliżej idealnej odmiany” to główne założenie spółki “Hodowli Ziemniaka Zamarte”. Firma kilka tygodni temu świętowała sześćdziesięciolecie swojego istnienia. O osiągnięciach firmy, strukturze i organizacji z prezesem zarządu i dyrektorem spółki, Andrzejem Pawlakiem, rozmawiała B. Rybacka.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Pracownicy HZ Zamarte przed główną siedzibą spółki 

 

l Niedawno “Hodowla Ziemniaka Zamarte” obchodziła rocznicę powstania.— Tak, jubileusz obchodziliśmy pod koniec sierpnia w Centrum Doradztwa Rolniczego w Minikowie. Uroczystość była bardzo udana.

Na rynku jesteśmy już od sześćdziesięciu lat. Jesienią 1945 roku wojska rosyjskie przekazały na tworzoną wtedy Stację Hodowli Roślin trzy gospodarstwa: Zamarte, Cołdanki i Jarcewo. Głównym zadaniem nowo utworzonej stacji było zabezpieczenie materiałów hodowlanych ziemniaka, zasobów genetycznych oraz odmian ocalałych po wojnie, które znajdowały się na Pomorzu Środkowym. Po wybudowaniu odpowiedniego zaplecza przechowalniczego i szklarniowego, w 1947 r. Zamarte przejęło funkcję największej krajowej stacji hodowli twórczej ziemniaka.

Z chwilą powołania Instytutu Hodowli Aklimatyzacji Roślin w Warszawie (1 stycznia 1951 r.) Zamarte weszło w jego skład jako Stacja Hodowlano-Badawcza. W lipcu 1966 r. SHB Zamarte została włączona do nowo powstałego Instytutu Ziemniaka w Boninie k. Koszalina jako Zakład Doświadczalny Ziemniaka Zamarte. W 1973 r. zwiększyła się istotnie powierzchnia zakładu: z 1400 do 5400 ha, przez przyłączenie okolicznych gospodarstw: Nieżychowic, Chojnat, Igieł, Ogorzelin i Żychc. Siedziba ZDZ Zamarte została przeniesiona do Nieżychowic. Na początku lat osiemdziesiątych dzięki staraniom ówczesnego dyrektora Instytutu Ziemniaka w Boninie, Edwarda Kapsy, poczynione zostały znaczące nakłady inwestycyjne na rozbudowę infrastruktury hodowlanej i nasiennej.

Od 1991 r. nastąpiła zasadnicza zmiana w metodyce prowadzenia hodowli zachowawczej. W miejsce bardzo pracochłonnej selekcji krzakowej wprowadzono na masową skalę mikrorozmnażanie in vitro.

Z dniem 1 kwietnia 1993 r. z Zakładu Doświadczalnego Ziemniaka Zamarte z siedzibą w Nieżychowicach wydzielono Dział Naukowy z hodowlą oraz gospodarstwo Zamarte i utworzono Zakład Naukowo-Hodowlany Zamarte. Po reorganizacji powierzchnia zakładu wyniosła 1340 ha, w tym gruntów ornych - 1104.

1 stycznia 1997 r. Instytut Ziemniaka w Boninie wraz z wszystkimi zakładami doświadczalnymi został włączony do struktur IHAR Radzików. 20 marca 2000 r. zarejestrowana została spółka - Hodowla Ziemniaka Zamarte sp. z o.o. - grupa IHAR.

l Co wchodzi w skład spółki?

— Oddział główny znajduje się w Zamartem (2043 ha). W skład spółki wchodzi również oddział zamiejscowy Stare Olesno oraz Dział Hodowli Ziemniaka Bonin.

l Ile osób pracuje w firmie?

— W Zamartem zatrudniam 63 osoby na czas nieokreślony. W sezonie dodatkowo pracuje 20. Są to osoby z wykształceniem rolniczym, niektóre ukończyły biotechnologię.

l Specjalizujecie się w produkcji nowych odmian ziemniaka?

— Prowadzimy działalność gospodarczą nastawioną na produkcję roślinną. Zamarte jest znane z produkcji nowych odmian ziemniaka takich jak Aster, Drop czy Bila. Najważniejsze w całym procesie jest wyobrażenie hodowcy, jakie cechy będą ważne za kilka lat - plenność, odporność czy cechy ogólnogospodarcze. Hodowca przystępując do przygotowania schematu skrzyżowań musi mieć wyobrażenie, co będzie ważne za dwanaście lat - tyle trwa wyhodowanie nowej odmiany.

Ziemniak ma skomplikowaną naturę. Chcąc uzyskać jedną odmianę musimy dysponować ok. 40-50 tys. odmian na etapie początkowym. Eliminujemy tzw. choroby hodowlane, aż dochodzimy do 1. W wyniku krzyżowania uzyskujemy nasiona, które omłacamy i w następnym roku wysiewamy. Z tego uzyskujemy roślinki. Każda z nich może dać początek nowej odmianie.

l Jakie są najważniejsze cechy nowej odmiany?

— Obecnie w programach hodowlanych w większym stopniu uwzględnia się cechy decydujące o dobrej przydatności do przetwórstwa spożywczego oraz spełniające wymagania handlu (supermarketów). Ponadto dąży się do zachowania równowagi między wysokim plonem i jakością z jednej strony a odpornością na choroby i szkodniki z drugiej.

l Czy istnieje odmiana odporna na stonkę?

— Obecnie nie prowadzimy badań nad tą technologią. Była ona prowadzona w latach 50-tych, kiedy jeszcze ten szkodnik nie występował w Polsce. Sprowadzono stonkę i przetrzymywano ją w budynku obecnego laboratorium mikrorozmnażania in vitro. Gdy otrzymano pierwsze efekty, okazało się, że odmiany są toksyczne dla człowieka.

l Spółka ma na swoim koncie duże osiągnięcia...

— Najbardziej wartościowe odmiany to Denar (Złoty Medal Polagra 2003), Lord (Złoty Medal Polagra 2005), Bard - bardzo wczesne o wysokim plonie bulw, smaczne i poszukiwane na rynku, czy Kuba - średniowczesna, skrobiowa (z uwagi na odporność na agresywne patotypy raka ziemniaczanego zrejonizowana również w Niemczech). Dorobek Zamartego jest wynikiem pracy kilku pokoleń twórców, zarówno tych, którzy zabezpieczali materiały hodowlane ocalałe z zawieruchy wojennej, jak i tych, którzy prowadzili pracochłonne i wymagające systematyczności badania, ocenę i selekcję.

l Tegoroczna susza spowodowała duże straty?

— Skutki suszy odczuli wszyscy. Zebraliśmy o 10% mniej zbóż i 20% mniej ziemniaków.

l Kieruje pan przedsiębiorstwem od 1993 roku?

— Zgadza się. Przy hodowli ziemniaka pracuję od 34 lat. Jestem autorem i współautorem 40 odmian. Kieruję programem badawczym w ramach VI Programu Ramowego Unii Europejskiej. Staramy się wykorzystać różnorodność genetyczną ziemniaka do uzyskania odmiany ekologicznej.

Każdy kto zna specyfikę genetyki gatunku Solanum tuberosum wie, że idealnej odmiany nie da się uzyskać najprawdopodobniej nigdy. W hodowli ziemniaka ważne jest, aby starać się być coraz bliżej idealnej odmiany. I to hasło staramy się wcielać w życie - dla dobra rolników, przetwórców i konsumentów.

l Dziękuję za rozmowę.

 

 

 

 

 Laboratorium mikrorozmnażania in vitro, pomieszczenie o znacznie ograniczonym dostępie





Wiadomości Krajeńskie - Tygodnik lokalny - Sępólno Krajeńskie - Kościuszki 15 - Telefon : 388 10 95 - Email : redakcja@wiadomosci.zas.pl